Poeta to Atlantyk i lew w jednym. Gdy ten pierwszy nas pochłania, drugi nas pożera.
Jeśli ujdziemy kłom, nie ujdziemy falom.
Człowiek, który potrafi druzgotać iluzje, jest zarazem bestią i powodzią. - Virginia Woolf


24.05.2012

W.H. AUDEN - O PISANIU

                                                                    W.H. Auden

fragmenty:

Gdyby wiersze mogły powstawać w transie, bez świadomego udziału poety, pisanie ich stałoby się zajęciem tak nudnym czy wręcz nieco nieprzyjemnym, że tylko poważna rekompensata w postaci pieniędzy lub prestiżu społecznego mogłaby kogoś skłonić do zostania poetą.

Aby ograniczyć do minimum liczbę swoich pomyłek, wewnętrzny cenzor, któremu poeta przedkłada swe dzieło w trakcie pisania, powinien być Radą Cenzorów. W jej skład wchodziliby na przykład: wrażliwy jedynak, praktyczna gospodyni, logik, mnich, fircykowaty bufon, a nawet, być może, znienawidzony przez wszystkich i odpłacający im pięknym za nadobne brutalny, wiecznie klnący sierżant, dla którego cała poezja funta kłaków niewarta.

"Artyści są na ogół szczerzy, a sztuka jest na ogól zła, chociaż niektóre nieszczere (szczerze nieszczere) dzieła mogą być całkiem niezłe" (Strawiński). Szczerość jest jak sen. W zasadzie oczywiście każdy powinien założyć, ze będzie szczery i uważać, że sprawa jest załatwiona. Pisarze jednak cierpią czasem na ataki nieszczerości, tak jak inni na bezsenność. W obu przypadkach lekarstwo jest bardzo proste: w drugim trzeba zmienić sposób odżywiania, w pierwszym - towarzystwo.

Abstrahując od konkretnego znaczenia historycznego, słowa klasyczny i romantyczny a mylącymi określeniami dwóch partii poetyckich, arystokratycznej i demokratycznej, które istnieją od zawsze, każdy pisarz należy do jednej z nich, przy czym może zmienić przynależność partyjną, a w wyjątkowych wypadkach odmówić podporządkowania się komisji dyscyplinarnej.

Reguła arystokratyczna w zakresie tematu:
Poeci nie powinni podejmować tematów, których poezja nie trawi. Chroni się w ten sposób poezję przed dydaktyzmem i dziennikarstwem

Reguła demokratyczna w zakresie tematu:
Poeci nie powinni rezygnować z tematów, które poezja mogłaby strawić. Chroni się w ten sposób poezję przed ograniczonym lub przestarzałym określeniem tego, co "poetyckie".

Reguła arystokratyczna w zakresie opracowania:
Wiersz na dany temat nie powinien zawierać nieistotnych aspektów tego tematu. Chroni się w ten sposób poezję przed barbarzyńską niejasnością.

Reguła demokratyczna w zakresie opracowania:
Wiersz na dany temat nie powinien pomijać żadnego istotnego aspektu tego tematu. Chroni się w ten sposób poezję przed dekadenckim banałem.

Poeta, który pisze "wolnym" wierszem, jest jak Robinson Crusoe na bezludnej wyspie - musi sam sobie gotować, prać i cerować. W wyjątkowych wypadkach ta męska samodzielność tworzy coś oryginalnego i wybitnego, ale na ogół daje obraz nędzy i rozpaczy: brudne prześcieradła na nie posłanym łóżku i puste butelki na nie zamiecionej podłodze.

Poezja nie jest magią. Jeżeli można powiedzieć, ze poezja albo każda inna sztuka ma spełniać jakiś wyższy cel, to powinna - głosząc prawdę - obalać iluzje i otrzeźwiać.

10 komentarzy:

  1. "Poezja nie jest magią" - i tego się trzymajmy.

    OdpowiedzUsuń
  2. dokładnie, w opozycji do tych, którym się wydaje, ze machają piórem, jak różdżką, z tego rodzą się tragedie w postaci niektórych tomików.

    OdpowiedzUsuń
  3. Nic dodać, nic ująć. Prawdziwy tekst, który mógłby jeszcze trwać i trwać.

    OdpowiedzUsuń
  4. poezja nie jest magią i nie ma nią być - lecz powinna wprowadzać w stan egzaltacji.

    OdpowiedzUsuń
  5. Katarzyna - trwa, więc chyba jeszcze wrzucę pare kawałków :) zwłaszcza, Grzegorz, że jest także o egzaltacji :)
    Krzysiu - mam tylko nadzieję, że nie jestem jak ten Robinson Crusoe :)))))

    OdpowiedzUsuń
  6. Magda - sam się zacząłem teraz obawiać tej bezludnej wyspy (w sensie swojego pisania) :D

    OdpowiedzUsuń
  7. no właśnie :) dzisiaj się nerwowo rozglądałam :P

    OdpowiedzUsuń
  8. dla mnie prawdziwa poezja właśnie jest pewną magią
    no ale głupek nie stworzy magii choćby nie wiem czym wymachiwał:)
    Rafał

    OdpowiedzUsuń
  9. Rafał - "łupek nie stworzy magii choćby nie wiem czym wymachiwał:)" biorę sobie to zdanie :)

    OdpowiedzUsuń